Ένα έργο σύμβολο


Η ελευθερία οδηγεί το λαό, 1830, Eugène Delacroix

Η ελευθερία προσωποποιείται στη γυμνόστηθη γυναικεία φιγούρα που κυριαρχεί στο έργο κρατώντας θριαμβευτικά τη γαλλική σημεία. Φορέας επαναστατικού δυναμισμού η Ελευθερία δείχνει να ξεσηκώνει το ανομοιογενές πλήθος των μαχητών προσπερνώντας, δίχως να τους αγνοεί, τους νεκρούς που πρόσφεραν τη ζωή τους στο βωμό του ιδανικού. Το φως που οριοθετεί την λάμψη της παρουσίας της σ΄ένα αποτρόπαιο περιβάλλον, αναδεικνύει τη βάσιμη ελπίδα των αγωνιστών κάθε εποχής για όσα αγαθά υπόσχεται η κατάκτηση ή η ανάκτηση της Λευτεριάς.





Πηγές:
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Eug%C3%A8ne_Delacroix_-_La_libert%C3%A9_guidant_le_peuple.jpg
Διάσημα Μουσεία της Ευρώπης,(ΚτΠ)Γ΄ΚΠΣ,έργο Κίρκη,χρηματοδότηση ΥΠΕΠΘ,2000-3


Ένα θαύμα


Η ταφή του κόμη του  Οργκάθ,1586-88, Δομήνικος Θεοτοκόπουλος

Ο διάσημος πίνακας του el Greco αναπαριστά μια παλαιά παράδοση του Τολέδου, ένα θαύμα της εποχής του μεσαίωνα: την ταφή του αφέντη του Οργκάθ. Στο κάτω μέρος  απεικονίζεται το θαύμα έχοντας στο κέντρο της σκηνής τον Άγιο Αυγουστίνο,τον Άγιο Στέφανο και το σώμα του κόμη. Και οι τρεις φορούν πλούσια ενδύματα που διαμορφώνουν μια χρωματική έκρηξη σε σχέση με το μαύρο που τους περιβάλλει από το πλήθος του κόσμου που παρακολουθούσε. Στα δεξιά του πίνακα εμφανίζονται κληρικοί, ενώ πάνω απ’ τις μορφές των αγίων και πίσω από τους κληρικούς, βρίσκεται μια πολυάριθμη σύνθεση ανθρώπων ντυμένων σύμφωνα με τη μόδα του 16ου αιώνα. Η σκηνή διαδραματίζεται σε έναν χώρο απροσδιόριστο, όπου η γήινη και η ουράνια σφαίρα ενώνονται χωρίς κάποια αίσθηση συνέχειας, ενώ το θαύμα λαμβάνει χώρα σε πρώτο επίπεδο.



Πηγές:
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Entierro_del_Conde_de_Orgaz.jpg
http://photodentro.edu.gr/lor/r/8521/8294?locale=el

Ένας χορός

Ο Χορός , 1910, Henri Matisse

Ο πίνακας αναπαριστά πέντε φιγούρες σε κυκλικό σχηματισμό μπροστά από επίπεδο φόντο. Η απόδοση είναι απλοποιημένη, με επίπεδα σχήματα και μορφές χωρίς λεπτομέρειες. Χρησιμοποιούνται σκούρες αποχρώσεις του μπλε και του πράσινου στο φόντο, ενώ το χρώμα των μορφών είναι βασισμένο στο κόκκινο. Αξιοποιείται η φόρμα, το περίγραμμα και η εκφραστική αξία χρωμάτων ομάδων (θερμά, αντίθετα) δημιουργώντας σχέσεις ισορροπίας και αρμονίας. Μέσα από τις επαναλήψεις της καμπύλης γραμμής και του κόκκινου χρώματος αντανακλάται ρυθμός και κίνηση, ενώ η απουσία προοπτικής δίνει ένα αίσθημα ακαθόριστου χώρου.



Πηγές:
https://en.wikipedia.org/wiki/File:Matissedance.jpg
http://photodentro.edu.gr/lor/handle/8521/9316


Μια εικόνα που κινείται


Άλογο που καλπάζει εν κινήσει, 1872, Eadweard J. Muybridge

Μία από τις πρώτες και ιδιαίτερα σημαντικές αναλύσεις της κίνησης με τη βοήθεια φωτογραφικής μηχανής, έγινε περίπου το 1878, όταν ο Βρετανός φωτογράφος Ίντγουιρντ Μάιμπριτζ , έχοντας καταφέρει να αναπτύξει μεθόδους διαδοχικής φωτογράφισης, απεικόνισε την κίνηση ενός αλόγου, αποδεικνύοντας τότε, πως κατά τη διάρκεια του καλπασμού του υπάρχουν στιγμές που τα πόδια του δεν έχουν επαφή με το έδαφος. Η πρωτοποριακή ανακάλυψη του σχετικά με τον τρόπο ανάλυσης και σύνθεσης της κίνησης δια μέσου της κάμερας θεωρείται ο πρόδρομος των κινηματογραφικών ταινιών. 





Πηγή:

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Muybridge_race_horse_animated.gif


Ένα καινοτόμο έργο


Κυριακή απόγευμα στο νησί Γκραντ Ζατ,1884-86, Georges-Pierre Seuraut

Ο Σερά επικεντρώθηκε και μελέτησε ζητήματα όπως το φως, το χρώμα και η φόρμα. Προσπάθησε να εφαρμόσει μια νέα οπτική τεχνική και τις χρωματικές θεωρίες για να αποδώσει το θέμα του. Χωρίς να χρησιμοποιήσει περιγράμματα, παρέθεσε μικρές και ακριβείς πινελιές-κουκκίδες (πουαντιγισμός) διαφορετικού χρώματος, τη μία κοντά στην άλλη, στην κατάλληλη θέση, έτσι ώστε να αναμειγνύονται οπτικά, όταν ο θεατής βλέπει το έργο από απόσταση. 





Πηγές:
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Georges_Seurat_-_A_Sunday_on_La_Grande_Jatte_--_1884_-_Google_Art_Project.jpg
http://www.pi-schools.gr/lessons/aesthetics/eikastika/afises/index.php?id=31&v=2
Gombrich, Ε.Η. (1998). Το χρονικό της τέχνης. Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης


Ένα μεγάλο κύμα

Το μεγάλο κύμα έξω από την Καναζάουα,1823-29, Katsushika Hokusai

Ξυλογραφία που βασίζεται στη καθαρότητα του σχεδίου και στην επιβλητική δύναμη της αντίθεσης μεταξύ κύματος και βουνού. Ο Χοκουσάι αντέστρεψε την παράδοση στην απεικόνιση του βουνού που το ήθελε πάντα στο κέντρο της σύνθεσης τοποθετώντας το σαν μικρό λόφο στο μέσο μιας θαλασσοταραχής. Το τεράστιο κύμα μοιάζει ότι θέλει να αρπάξει τους μικροσκοπικούς ψαράδες με τις βάρκες τους που γλιστρούν προς την άλλη πλευρά. Η δύναμη της φύσης μοιάζει να ισορροπεί με την αγωνιστικότητα του ανθρώπου.



Πηγές:
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_Great_Wave_off_Kanagawa.jpg
http://www.pi-schools.gr/lessons/aesthetics/eikastika/afises/index.php?id=27&v=2

Μια θαλασσογραφία

Η Χιονοθύελλα – Ατμόπλοιο βγαίνει από το λιμάνι, 1842, William Turner 

Το θέαμα επισκιάζει το θέμα. Η έννοια της θύελλας εικονογραφείται δυναμικά με στροβιλισμούς των χρωμάτων. Η ορμή και η κίνηση εξαφανίζουν το βάρος και τη μάζα, χιόνι ή Θάλασσα δε διακρίνονται και όλα συμπαρασύρονται σε μια δίνη εικαστικής ταραχής. Το θέμα δεν αποτελεί πλέον μια εξωτερική πραγματικότητα αλλά αφορμή για μια παλέτα του αδιάκοπα μεταλλάσσεται.   



Πηγές:
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Joseph_Mallord_William_Turner_082.jpg
Διάσημα Μουσεία της Ευρώπης,(ΚτΠ)Γ΄ΚΠΣ,έργο Κίρκη,χρηματοδότηση ΥΠΕΠΘ,2000-3

Ένα διάσημο πορτραίτο



Μόνα Λίζα,Leonardo da Vinci,1503-1519

Το εντυπωσιακό είναι η ζωντάνια της Μόνα Λίζα που μοιάζει να μας κοιτάζει με διαφορετικό τρόπο κάθε φορά – άλλοτε σαν να μας κοροϊδεύει και άλλοτε πάλι διακρίνουμε κάτι σαν θλίψη στο χαμόγελο της. Ο Λεονάρντο χρησιμοποιώντας το sfumato με τη μεγαλύτερη δυνατή περίσκεψη απάλυνε τα περιγράμματα του προσώπου καθώς και τις γωνίες του στόματος και των ματιών προσδίδοντας στην έκφραση αινιγματικότητα. Την διαφορετική εντύπωση συμπληρώνει η τολμηρή απόδοση του τοπίου το οποίο σκόπιμα διαφοροποιείται δεξιά και αριστερά του προσώπου.


Πηγές:
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Mona_Lisa,_by_Leonardo_da_Vinci,_from_C2RMF_retouched.jpg
E.H.Gombrich,1998,Το χρονικό της τέχνης, Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης


Ένα παραμύθι


Tο παραμύθι του Hoffmann, Paul Klee, 1921

Ο Klee αγαπούσε τις ιστορίες του Γερμανού ποιητή και συγγραφέα Α. Hoffmann. Το παραμύθι à la Hoffmann φαίνεται να βασίζεται στο πιο γνωστό λυρικό παραμύθι του ποιητή, The Golden Pot (1814), μια μαγευτική ιστορία  μεταξύ φαντασίας και καθημερινής ζωής στη Δρέσδη. Εξιστορεί τις προσπάθειές του νέου Anselmus να κερδίσει την είσοδο του στην Ατλαντίδα, τον ουρανό της ποίησης. Το δέντρο από το οποίο ο Anselmus άκουσε για πρώτη φορά φωνές να του μιλούν  θα μπορούσε να είναι στα αριστερά. Η περίεργη σωληνοειδές κατασκευή στη δεξιά ίσως αντιπροσωπεύει την γυάλινη φιάλη στην οποία ο Anselmus βρέθηκε και φυλακίστηκε για λίγο. Στο κέντρο κυριαρχεί το χρυσό δοχείο με το φανταστικό κρίνο που σχετίζεται με τον τίτλο του παραμυθιού. Οι επανειλημμένες αναφορές της ιστορίας στο χρόνο, αντανακλώνται στα δύο ρολόγια.

Ένα διαφορετικό τοπίο



Καταλανικό τοπίο (Ο Κυνηγός), Joan Mirο,1923-4

Το έργο αναπτύσσεται σε ένα κίτρινο και πορτοκαλί φόντο που τέμνει οριζόντια τη ζωγραφική επιφάνεια. Περιγράφονται παραμορφωμένες φιγούρες ζώων, οργανικές φόρμες, καθώς επίσης και γεωμετρικές κατασκευές και σχήματα. Διακρίνουμε πάνω δεξιά στον πίνακα μια πράσινη καρδιά που τη συνδέει με τον μεγάλο κύκλο του έργου μια λεπτή γραμμή. Αριστερά επάνω περιγράφεται μια σκάλα και η γαλλική και καταλανική σημαία. Κάτω δεξιά διακρίνουμε τη λέξη Sard (συντομογραφία της λέξης "Sardana," το εθνικό χορό της Καταλονίας), ενώ κάτω αριστερά διακρίνουμε ένα πράσινο και ένα μαύρο τρίγωνο την κορυφή του οποίου ορίζει μια λεπτή γραμμή που οδηγεί το βλέμμα, σε ένα ζωόμορφο κίτρινο ημικύκλιο. Ο χώρος στο σύνολο γεμίζει από φανταστικά σχήματα που υποδηλώνουν ζωντανούς οργανισμούς. 




Δυο έργα τέχνης της Αναγέννησης


Τον 15ο αιώνα οι καλλιτέχνες συνεχίζουν να μελετούν και να εμπνέονται τόσο από τα έργα της ελληνικής και ρωμαϊκής αρχαιότητας όσο και από μυθολογικά και κλασικά θέματα. Οι γλύπτες ξανά ζωντανεύουν κλασικούς τύπους συνδυάζοντας τους με καινοτομίες.  
  
 Ο ανδριάντας του Σερ Τζον Χάουγουντ,Paolo Uccello,1436

Πρόκειτε για νωπογραφία μεγάλων διαστάσεων που αποδίδει ένα έφιππο ανδριάντα. Η σαρκοφάγος και η βάση απεικονίζονται σαν να τις βλέπουμε απο κάτο ενώ ο αναβάτης και το άλογο είναι ζωγραφισμένα σε κανονικό προφίλ. Το σύνολο μιμείται την υφή του μπρούντζου. 


Χάλκινος ανδριάντας του Έρασμο ντα Νάρνι,Γκαταμελάτα, Πλατεία ντελ Σάντο,Donato


Πρόκειται για το πρώτο έφιππο άγαλμα φυσικής διάστασης απο την αρχαιότητα. Απεικονίζει τον μισθοφόρο ηγέτη των ενετικών δυνάμεων Γκαμελάτα. Είναι κατασκευασμένο απο μπρούντζο και επιλέχτικε να μην αποτελέσει ταφικό στοιχείο αλλα να τοποθετηθεί σε σημαντικό δημόσιο χώρο. 

Πηγές αρχείων εικόνων:
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gattamelata.jpg
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Paolo_Uccello_044.jpg



Ιμπρεσιονισμός

Μια ζωγραφική που φιλοδοξούσε να αιχμαλωτίσει τη στιγμιαία εντύπωση, πριν προλάβει να την επεξεργαστεί η νόηση. Με τη βοήθεια της οπτικής, οι ιμπρεσιονιστές αναλύουν το φως στα καθαρά χρώματα που το συνθέτουν και δημιουργούν μια σημειολογία που δεν μιμείται, αλλά ερμηνεύει τη δράση του φωτός. Οι ιμπρεσιονιστές δουλεύουν με χρώματα ανόθευτα, καταφεύγουν στους συμπληρωματικούς τόνους για να αυξήσουν τη λάμψη και τη φωτεινότητά τους και καταφέρνουν να μεταφράσουν τη γεμάτη παλμό αίσθηση του αληθινού υπαίθρου. Ζωγραφίζουν με συγκοπτόμενες, πυρετικές πινελιές και καλούν το μάτι του θεατή να συμμετάσχει ενεργά στη γένεση του έργου. Οι πίνακές τους λάμπουν από φωτεινότητα, παλμό και χρώμα και μεταδίδουν στο θεατή ένα ζωικό αίσθημα ευφορίας. 

Επιλέξτε το όνομα για να διαβάσετε το βιογραφικό του κάθε ζωγράφου.




Εκφορτωτές άνθρακα,Claude Monet,1875



Λιβάδι, Alfred Sisley,1875


Χορός στο Μουλέν ντε λα Γκαλέτ, Pierre Auguste Renoir,1876


Ιμπρεσιονισμός στη φωτογραφία 


Ο Ιμπρεσιονισμός βασίζεται ουσιαστικά στη φωτογραφία.Οι Ιμπρεσιονιστές ζωγράφοι αδιαφορούν για την φυσιοκρατική αναπαράσταση και εστιάζουν το ενδιαφέρον τους στην απόδοση του χρώματος, ως αποτύπωση των εντυπώσεων του φωτισμού της συγκεκριμένης στιγμής.. Η ανάπτυξη της στιγμιαίας φωτογραφίας δίδαξε τη γοητεία μιας συμπτωματικής εικόνας από μια γωνία απροσδόκητη.
 The Onion Field - George Davison - 1890

Achille Darnis - La Berge Inondee - 1897


Ferdinand Coste - Matinee de mai en morvan - 1897


Ιμπρεσιονισμός στη γλυπτική 

Κανένας γλύπτης δε συνδέθηκε άμεσα με τους ιμπρεσιονιστές. Ο Ογκίστ Ροντέν έχει χαρακτηριστεί από ορισμένους ιμπρεσιονιστής λόγω του ενδιαφέροντος που έδειχνε για τα εφέ του φωτός στη γλυπτική του, Επιδίωκε την εντύπωση του ημιτελούς και αποσπασματικού,συχνά άφηνε το μάρμαρο ή την πέτρα ακατέργαστη για να δώσει την εντύπωση ότι η μορφή μόλις αναδυόταν από το υλικό και έπαιρνε σχήμα.


The Gates of Hell, Musée Rodin, Auguste-René Rodin,  ~1890















Πηγές:


https://impresionismos.wordpress.com
http://www.nationalgallery.gr/site/content.php?sel=388
http://photoseed.com/collection/single/la-bergeinonde/
https://www.artgallery.nsw.gov.au/collection/works/111.1979/
http://photoseed.com/collection/single/matine-de-maienmorvan/
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Monet_men_unloading_coal.jpg?uselang=fr
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Meadow,_Alfred_Sisley,_1875.jpg
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PierreAuguste_Renoir,_Le_Moulin_de_la_Galette.jpg
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Z%C3%BCrich__Kunsthaus__Rodin%27s_H%C3%B6llentor_IMG_7384_ShiftN.jpg



Ζωγραφική και κρυμμένα μαθηματικά

Υπάρχουν καλλιτέχνες της Αναγέννησης οι οποίοι χρησιμοποίησαν τo μοντέλο του Alberti για την κατασκευή προοπτικής. Πώς μπορούμε, με τη βοήθεια του δυναμικού μοντέλου, να εντοπίσουμε το σημείο φυγής, τη σχετική απόσταση του παρατηρητή από τον πίνακα και γενικά τον τρόπο με τον οποίο ο καλλιτέχνης δημιούργησε το χώρο μέσα στον πίνακα;

Υποδοχή γυναίκας πωλήτριας από Εβραίο,1465-69, Πάολο Ουτσέλλο

Η Παναγία με τον καγκελάριο Rolin,1435, Γιαν βαν Άικ

Η σχολή των Αθηνών,1511, Ραφαήλ

Στη σύγχρονη ζωγραφική η παρουσία της γεωμετρικής αντίληψης είναι σε πολλές περιπτώσεις κάτι περισσότερο από εμφανής. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το ρεύμα του «κυβισμού» και οι ανατρεπτικές κατασκευές του Escher

Σχετικότητα,1953, Έσερ

Αρχείο:Dürer Melancholia I.jpg
Μελαγχολία, 1514, χαρακτικό,Άλμπρεχτ Ντύρερ

Ο παράξενος τίτλος του έργου, παραπέμπει στην πίστη των αναγεννησιακών καλλιτεχνών-φιλοσόφων ότι η μελαγχολία είναι μια κατάσταση του εαυτού που οδηγεί σε ανώτερα επίπεδα σοφίας και ύπαρξης
_________________________________________________________

Η Οπ Αρτ (Op Art) είναι μια μορφή αφηρημένης, γεωμετρικής τέχνης που αναπτύχθηκε στη δεκαετία του 1960. Σκοπός της Οπ Αρτ είναι κυρίως η πρόκληση του θεατή μέσω φαινομένων οπτικής απάτης και οπτικών ψευδαισθήσεων, συχνά σε ασπρόμαυρες συνθέσεις. 


Boglar c-2, 1966, ΒικτώρΒαζαρελί 


Με γεωμετρικά σχήματα τετράγωνα, κύκλους και ρόμβους επιδιώκεται η πνευματική επεξεργασία οπτικών ερεθισμάτων. Ένα τετράγωνο στην επιφάνεια μεταφέρεται προοπτικά ως ρόμβος στο χώρο ή ένας κύκλος προβάλλεται ως έλλειψη, ενεργοποιούν τη μνήμη και τα ανακλαστικά του θεατή, που καλείται να αναγνωρίσει την εσωτερική γεωμετρία της φύσης. 
__________________________________________________________



Ο Κυβισμός είναι καλλιτεχνικό ρεύμα της ζωγραφικής και της γλυπτικής, στην Ευρώπη του 20ού αιώνα. Αναπτύχθηκε κυρίως από το 1907 έως το 1914 χάρη στους ζωγράφους Πάμπλο Πικάσσο και Ζωρζ Μπρακ. Χαρακτηριστικό της τέχνης τους είναι η γεωμετρική απόδοση του χώρου μέσα από την σφαιρική παρατήρηση του θέματος (από πολλές πλευρές) και η συγχώνευση του σε μια εικόνα.   

Νεκρή φύση,1914-15, Πάμπλο Πικάσο
_________________________________________________________

Ο νεοπλαστικισμός χαρακτηρίζεται από αφαίρεση, σε βαθμό που χρησιμοποιούνται θεμελιώδεις φόρμες και σχήματα, κάθετες και οριζόντιες γραμμές ταυτόχρονα με τη χρήση σχεδόν αποκλειστικά βασικών χρωμάτων (κόκκινο, μπλε, κίτρινο, λευκό και μαύρο). 

"Σουμπερματιστική ζωγραφική", 1915-16, Καζιμίρ Μάλεβιτς



Πηγές:
www.artmag.gr
www.artnet.com
www.wikipedia.com

Παρουσιάζω ένα έργο τέχνης

Βελάσκεθ (Diego Velazquez,1599-1660)
Ένας από τους σημαντικότερους Ισπανούς ζωγράφους, γνωστός κυρίως για τα έργα  που φιλοτέχνησε ως καλλιτέχνης της αυλής του βασιλιά της Ισπανίας Φίλιππου Δ΄.


Κύριο έργο του η δημιουργία πορτραίτων της βασιλικής αυλής. Τα έργα του βασίζονται στην τέχνη της πινελιάς και στις λεπτές χρωματικές σχέσεις. Ενδιαφέρεται για την κίνηση του φωτός πάνω στα αντικείμενα καταστρέφοντας την στατικότατα τους.

«Η οικογένεια του Φιλίππου του IV» ή «Οι δεσποινίδες των τιμών (Las Meninas)» 
Το έργο απεικονίζει την Ινφάντα Μαργαρίτα με την ακολουθία της σε μια αίθουσα του Αλκαθάρ που ο Βελάσκεθ είχε μετατρέψει σε εργαστήριο. Χαρακτηρίστηκε ως η «θεολογία της ζωγραφικής ενώ μέχρι σήμερα έχουν προταθεί αρκετές ερμηνείες και υποθέσεις σχετικά με αυτό.


«Η οικογένεια του Φιλίππου του IV» ή «Οι δεσποινίδες των τιμών (Las Meninas, Ντιέγο Βελάσκεθ, Μουσείο ντελ Πράδο, Μαδρίτη, 1656 (Διαστάσεις:318 cm × 276 cm)

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Περίπλοκη και αινιγματική σύνθεση του έργου (Las Meninas) εγείρει ερωτήματα σχετικά με την πραγματικότητα και την ψευδαίσθηση, και δημιουργεί μια αβέβαιη σχέση μεταξύ του θεατή και των στοιχείων που απεικονίζονται. Αυτός είναι και ο λόγος που αποτέλεσε σημείο έρευνας από μεταγενέστερους ζωγράφους.
Το ίδιο θέμα από άλλους Καλλιτέχνες:


John Singer Sargent, «Οι κόρες του Edward Darley Boit», 
Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης, Βοστόνη, 
1882 (Διαστάσεις:221.93 × 222.57 cm)



Pablo Picasso, «Las Meninas», Μουσείο Picasso,
 Βαρκελώνη, 1957 (Διαστάσεις:194 x 260 cm)


Micheline Lo, «Las Meninas selon Herqe», Μουσείο Κόμικς,
 Angouleme, 1985 (Διαστάσεις:237x208cm)


Manolo Valdés, «Οι δεσποινίδες των τιμών», Χαλκός, Ντίσελντορφ, 2006



Η γνώμη σου: Ερωτηματολόγιο  


Πηγές αρχείων εικόνας:
http://en.wikipedia.org/wiki/Las_Meninas
http://commons.wikimedia.org/wiki/File:John_Singer_Sargent_001.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manolo_Vald%C3%A9s_Las_Meninas.jpg
http://www.wikiart.org/en/pablo-picasso/las-meninas-velazquez-1957-4
http://www.micheline-lo.be/texte_menines_selon.htm